Synagoga 0

Kolejna budowla, którą Wam przedstawiam stała na miejscu znanego nam wszystkim Błękitnego Wieżowca (od niedawna kojarzony z pewną firmą ubezpieczeniową… ;) ).

Wielka Synagoga, bo o niej mowa była największą synagogą w Warszawie i niewątpliwie jedną z najwspanialszych polskich budowli wzniesionych w XIX wieku. Znajdowała się przy placu Tłomackie 7 z którego do dziś nic nie zostało poza budynkiem w którym mieści się Żydowski Instytut Historyczny oraz Grubą Kaśką (studnia) stojącą po środku Trasy WZ.

Wielka Synagoga była symbolem tzw. judaizmu reformowanego, gdzie obrządek był prowadzony po polsku, a wstęp do niej było otwarty również dla chrześcijan. Odbywały się w niej nie tylko nabożeństwa czysto religijne, ale również nabożeństwa z okazji odzyskania niepodległości, uchwalenia Konstytucji 3 Maja, rozpoczęcia roku szkolnego czy nabożeństwo żałobne w dniu śmierci Józefa Piłsudskiego.

Budowa świątyni trwała dwa lata, a zarówno dostarczoną cegłę, jak i prace murarskie wykonał znany Wam już Kazimierz Granzow. Uroczyście otwarta 26 września 1878 roku posiadała dokładnie 2200 miejsc siedzących, 1150 miejsc w sali głównej oraz 1050 miejsc w galerii dla kobiet. W synagodze znajdowały się również biblioteka, posiadającą bardzo bogaty i cenny księgozbiór, starodruki oraz manuskrypty.

16 maja 1943 świątynia została osobiście wysadzona przez Jürgena Stroopa, co było ostatnim aktem zniszczenia przez Niemców Getta żydowskiego a zarazem stłumienia powstania Żydów w Warszawie (19 kwietnia obchodzimy kolejną rocznicę wybuchu Powstania w Getcie)

Po zakończeniu wojny rozważano odbudowanie Synagogi, wkrótce jednak ruiny usunięto, a miejsce po niej pozostawało przez wiele lat puste.

W latach 50. XX wieku podjęto decyzję o budowie na nim wieżowca ale budowa ciągnęła się przez prawie dwa dziesięciolecia, co usprawiedliwiano w prasie nałożeniem klątwy przez rabinów. Ostatecznie, po wielu zmianach projektów, około roku 1976 wzniesiono stalowy szkielet budynku, obłożono go złocistymi blachami i…. i budowa zamarła, a szkielet budynku zaczął rdzewieć.

Dopiero pod koniec lat 80. po podpisaniu umowy z jugosłowiańską firmą General Export-Giposs ruszyła kontynuacja budowy. Złociste blachy zamieniono na srebrzyste, odbijające barwę nieba, rozbudowano także podium budynku, nawiązujące kształtem właśnie do Wielkiej Synagogi.

Budowę ukończono w 1991 roku, co tłumaczono w prasie odczynieniem klątwy przez usatysfakcjonowanych rabinów ;).

Synagoga 1
« 1 z 8 »

Dwa pierwsze zdjęcia pokazują front Synagogi oraz część Placu Tłomackie, możemy również zobaczyć jak wyglądało wnętrze świątyni. Kolejne to ruiny po jej wysadzeniu (z tyłu widać Arsenał); układ przedwojenny tej części miasta (na czerwono nieistniejące budynki – mapa z serwisu Warszawa1939) oraz zdjęcie lotnicze z Google Earth z 1945 roku, gdzie widać ogrom zniszczeń w tej części miasta łącznie z Placem Bankowym (zwróćcie uwagę na jego przedwojenny trójkątny kształt), następnie teraźniejszy widok Blue Tower (również z Google Earth). Ostatnie to zrobione dziś od strony Arsenału (po prawej Gruba Kaśka).